Vijf kilometer.
Meer afstand zit er niet tussen Kleve en de Nederlandse grens. Toch betekent die afstand voor één inwoner het verschil tussen digitale toegang tot de overheid en een fysiek bezoek aan een Nederlands gemeentehuis.
Hij woont in Duitsland, werkt in Nederland en heeft een BSN via de RNI. Maar zijn DigiD heeft hij nooit geactiveerd. Activeren vereist een fysiek bezoek aan een aangewezen gemeente in Nederland. Een drempel die de meeste grenspendelaars in de praktijk niet nemen. En dus staat hij digitaal buiten. Hij wil een gemeentelijke zaak regelen. Een paar tikken op het scherm zouden genoeg moeten zijn. Maar hij komt niet verder dan een DigiD-scherm. Geen actieve DigiD. Geen toegang.
Hij belt de gemeente. De medewerker die opneemt, herkent het probleem direct. Ze wil hem graag helpen, maar niet via de digitale weg. Er is een alternatief nodig: telefonisch, schriftelijk of aan de balie.
Hij legt de telefoon neer.
En hij is niet de enige. Volgens het CBS pendelen tienduizenden mensen dagelijks over de grens om in Nederland te werken. Voor een deel van hen geldt: zodra zij iets moeten regelen bij een Nederlandse gemeente, stopt de digitale weg. Niet omdat zij geen recht hebben op dienstverlening, maar omdat zij geen DigiD hebben en die drempel in de praktijk niet kunnen nemen.
De digitale dienstverlening in Nederland werkt goed voor inwoners met een actieve DigiD. Maar mensen wonen, werken en leven steeds vaker over grenzen heen. Ons toegangsstelsel is daar niet volledig op ingericht. Dat heeft consequenties voor inwoners, voor medewerkers en voor de organisatie.
Voor bestuurders: een deel van de inwoners met een rechtmatige aanspraak op gemeentelijke dienstverlening kan die aanspraak digitaal niet verzilveren. Niet omdat hun recht ontbreekt, maar omdat de toegangsdrempel van DigiD voor hen in de praktijk niet te nemen is.
Voor gemeentesecretarissen en directieorganisaties: vragen die niet digitaal kunnen worden afgehandeld, belanden aan de balie of bij de telefoon. Medewerkers lossen in de uitvoering op wat het digitale kanaal niet biedt. Dat vraagt capaciteit die ook elders inzetbaar is.
Voor informatiemanagers, CIO's en architecten is dit meer dan een uitvoeringsknelpunt. Het laat zien dat het gemeentelijke toegangsmodel een aanname bevat die steeds vaker niet klopt: dat DigiD als enige poort volstaat. Dat was een werkbare aanname. En Europa verandert de spelregels. Met de komst van de European Digital Identity Wallet krijgen Europese inwoners de mogelijkheid zich met een nationale wallet digitaal te identificeren bij overheden in andere lidstaten.
DigiD verdwijnt niet. Maar DigiD is straks niet langer de enige digitale toegangspoort. Dat heeft een directe consequentie voor de toegangsarchitectuur: gemeenten moeten kunnen omgaan met meerdere digitale identiteiten naast elkaar. Niet als uitzondering, maar als structureel onderdeel van hun dienstverlening.
Daarmee ontstaat een vraag die iedere gemeentelijke informatiemanager vroeg of laat moet beantwoorden: hoe richt ik mijn toegangsmodel in als inwoners zich op verschillende manieren betrouwbaar kunnen identificeren?
Stel je dezelfde man uit Kleve nog eens voor.
Deze keer hoeft hij niet te bellen. Hij opent de Yivi wallet op zijn telefoon, laadt zijn identiteitsgegevens in en deelt wat de gemeente nodig heeft. Geen DigiD. Geen fysieke balie. De gemeente ontvangt een verifieerbaar identiteitsbewijs. De medewerker kan hem gewoon helpen.
Geen reis naar Nederland. Geen wachttijd aan de telefoon. Geen gesprek waarin uitgelegd moet worden waarom de digitale weg niet werkt.
Dit is wat de pilot gemeenten aan de grens van PinkRoccade en Ver.iD in de praktijk brengt: inwoners die geen actieve DigiD hebben maar wel recht hebben op gemeentelijke dienstverlening, kunnen via de Yivi wallet hun identiteit veilig en verifieerbaar delen met de gemeente. De pilot loopt daarmee vooruit op wat Europees verplicht gaat worden: als de EUDI-wallet straks breed beschikbaar is, kunnen Europese inwoners, waaronder Duitsers, daarmee zakendoen met de Nederlandse overheid. Zonder DigiD.
Deelname aan deze pilot levert jouw gemeente twee concrete resultaten op. Inwoners die vandaag vastlopen omdat zij geen actieve DigiD hebben, krijgen een werkbare digitale route naar gemeentelijke dienstverlening.
En jouw gemeente leert in de praktijk wat het betekent als inwoners zelf regie hebben over hun gegevens: welke processen dat raakt, wat medewerkers nodig hebben en waar de toegangsarchitectuur aanpassing vraagt. Praktijkervaring in een concrete context levert inzicht dat beleidsverkenningen alleen niet geven.
Wil jij weten of jouw gemeente daarvoor in aanmerking komt? Neem contact met ons op via annemarie.stel@pinkroccade.nl of 06 14 95 56 43.
‘Samen van betekenis voor een veilige en transparante gegevensuitwisseling!’
Annemarie Stel, Product Manager
