De digitale transformatie van overheidsdiensten staat niet stil. Met de komst van de Europese EDI-wallet en de Nederlandse NL Wallet staan gemeenten voor een uitdaging en een kans: hoe kunnen zij deze technologie optimaal inzetten voor inwoners, terwijl privacy en vertrouwen geborgd blijven?
Aniek de Vet, expert op het gebied van OPENburgerzaken, benadrukt dat gemeenten nu in actie moeten komen: “Voorbereiding is nu noodzakelijk. Gemeenten moeten in de gaten houden wanneer wetgeving gaat spelen en afspraken maken over de implementatie. De deadline eind 2026 nadert snel, dus vandaag starten is verstandig.”
De wallet is een Europese en nationale digitale identiteit die burgers in staat stelt om veilig in te loggen bij overheidsdiensten, zowel in Nederland als in andere Europese landen.
De Europese wetgeving schrijft voor dat ieder lidstaat eind 2026 minstens één gecertificeerde wallet beschikbaar moet stellen, en dat deze interoperabel is met wallets uit andere landen.
In Nederland ontwikkelt het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de NL Wallet. PinkRoccade heeft als partner van gemeenten eind 2024 deelgenomen aan een pilot met o.a. gemeente Amsterdam. Hierbij konden inwoners, bij het aanvragen van een uittreksel, zichzelf identificeren door middel van de NL Wallet. Ook start PinkRoccade een pilot op in samenwerking met gemeente Nijmegen om een overlijdensafschrift van een partner via de wallet te ontvangen.
De wallet functioneert in twee hoofdrollen: als inlogmiddel, vergelijkbaar met DigiD, en als digitale opslagplaats van persoonlijke documenten en informatie zoals uittreksels, akten van de burgerlijke stand, voorzieningen en uitkeringen.
Voor gemeenten betekent dit dat documenten direct beschikbaar zijn voor inwoners, waardoor processen zoals het aanvragen van een uittreksel of het doorgeven van een overlijden sneller en veiliger verlopen.
Gemeenten hoeven niet alles zelf te bouwen, maar voorbereiding is wel nodig. Digitale diensten moeten geschikt worden gemaakt voor wallet-integratie. Samenwerking met gespecialiseerde brokers maakt het eenvoudiger om technische en juridische koppelingen te realiseren.
Aniek benadrukt:
‘Alle digitale diensten die online beschikbaar zijn, moeten voorbereid worden voor wallet-integratie. Gemeenten die vandaag starten, pakken een voorsprong in dienstverlening en veiligheid.’
Daarnaast moeten gemeenten nadenken over burgercommunicatie en acceptatie. Inwoners zijn kritisch over privacy en gegevensbescherming. De wallet werkt met tokenisatie en minimale datadeling: bij leeftijdsverificatie bijvoorbeeld toont de wallet alleen dat iemand ouder is dan 18, zonder geboortedatum of andere persoonsgegevens te onthullen.
De wetgeving rondom de NL Wallet is helder: eind 2026 moet minimaal één gecertificeerde wallet beschikbaar zijn. Voor gemeenten betekent dit dat tijdige voorbereiding en strategische keuzes nodig zijn.
Wie nu start met pilots, koppelingen en interne processen, voorkomt achterstand en zorgt tegelijkertijd voor een betere ervaring voor inwoners.
De NL Wallet is meer dan een digitale ID; het is een middel dat de manier waarop gemeenten diensten leveren aanzienlijk kan verbeteren. Gemeenten die proactief starten, kunnen dienstverlening verbeteren, privacy en veiligheid borgen en hun medewerkers efficiënter laten werken.
‘De wallet is niet alleen een technologie. Het is een kans om als gemeente toekomstbestendig te werken en inwoners op een veilige, efficiënte manier te bedienen. Wie wacht, loopt achter.’
‘Wij maken burgerzaken OPEN.’
Aniek de Vet, Productowner OPENburgerzaken
